Έχετε αναρωτηθεί ποτέ γιατί μια δυσάρεστη εμπειρία που κράτησε ελάχιστα δευτερόλεπτα μπορεί να αφήσει αποτύπωμα για ολόκληρες δεκαετίες, ενώ χιλιάδες ευχάριστες στιγμές ξεθωριάζουν με τον καιρό;
Η απάντηση βρίσκεται σε έναν αρχέγονο μηχανισμό επιβίωσης που οι νευροεπιστήμονες ονομάζουν «Μάθηση με την Πρώτη Φορά» (One-trial learning).
Για τον ανθρώπινο εγκέφαλο, η επιβίωση αποτελεί την απόλυτη προτεραιότητα. Στη φύση, ένας οργανισμός δεν έχει την πολυτέλεια να μάθει μέσω της επανάληψης αν κάτι είναι επικίνδυνο. Πρέπει να το μάθει ακαριαία.
Αν κάποιος ακουμπήσει ένα μάτι κουζίνας και καεί, ο οργανισμός κωδικοποιεί αυτή την πληροφορία αμέσως, χωρίς δεύτερη προσπάθεια. Αυτή η μάθηση αποθηκεύεται στον συναισθηματικό εγκέφαλο — κυρίως στην αμυγδαλή — και είναι εξαιρετικά ανθεκτική στον χρόνο.
Το ίδιο ακριβώς συμβαίνει και με τις συναισθηματικές εμπειρίες.
Φανταστείτε ένα παιδί που σηκώνεται να μιλήσει στην τάξη και οι συμμαθητές του ξεσπούν σε γέλια.
Ο τρόμος και η ντροπή εκείνης της στιγμής μπορεί να δημιουργήσουν μια «μάθηση με την πρώτη φορά».
Σήμερα, ως ενήλικας, αυτός ο άνθρωπος μπορεί να διαθέτει εξαιρετικές γνώσεις και ικανότητες, όμως κάθε φορά που χρειάζεται να μιλήσει μπροστά σε κοινό, το σώμα του αντιδρά με έντονο άγχος ή παράλυση.
Η λογική του λέει «είμαι ασφαλής», όμως το συναισθηματικό του σύστημα ενεργοποιεί τον παλιό συναγερμό.
Δεν πρόκειται για αδυναμία χαρακτήρα. Είναι ένας μηχανισμός που κάποτε δημιουργήθηκε για προστασία.
Σε πολλές περιπτώσεις, τέτοιες καταγραφές δεν έχουν ποτέ επανεξεταστεί μέσα σε ένα ασφαλές πλαίσιο. Το νευρικό σύστημα συνεχίζει να αντιδρά σαν ο κίνδυνος να είναι παρών, ακόμη κι όταν οι συνθήκες έχουν αλλάξει ριζικά.
Ο θεραπευτικός δρόμος της Βιοθυμικής προσέγγισης
Στη Βιοθυμική Ψυχοθεραπεία, ο στόχος δεν είναι να «πειστεί» η λογική ούτε να καταπιεστεί το συναίσθημα.
Στόχος είναι να εντοπιστεί η αρχική συναισθηματική καταγραφή και να δοθεί στον οργανισμό η δυνατότητα να την επεξεργαστεί μέσα σε ένα πλαίσιο ασφάλειας.
Μέσα από τη διαδικασία της Κλινικής Ύπνωσης, αποκτάται πρόσβαση στο επίπεδο όπου πραγματοποιήθηκε αυτή η πρώτη μάθηση.
Σε έναν ρυθμό που σέβεται τα όρια και τις αντοχές του ίδιου του ανθρώπου, το νευρικό σύστημα μπορεί να «ενημερωθεί» ότι εκείνος ο κίνδυνος ανήκει πλέον στο παρελθόν.
Όταν αυτή η πληροφορία εγγραφεί βιωματικά, οι αυτόματες αντιδράσεις αρχίζουν να υποχωρούν.
Το σώμα παύει να βρίσκεται σε διαρκή επιφυλακή και δημιουργείται χώρος για περισσότερη ηρεμία, αυτοκυριαρχία και ελευθερία στην καθημερινότητα.
Η αλλαγή, σε αυτές τις περιπτώσεις, δεν έρχεται μέσα από προσπάθεια ή έλεγχο.
Έρχεται όταν το ίδιο το νευρικό σύστημα νιώσει ότι μπορεί επιτέλους να χαλαρώσει.
Η επεξεργασία αυτών των πρώιμων συναισθηματικών καταγραφών μπορεί να διευκολυνθεί μέσα από καταστάσεις εστιασμένης προσοχής, όπου το σώμα εργάζεται με ασφάλεια και στον δικό του ρυθμό.
